Alkol bağımlılarında alkole başlamada belirleyici risk etmenlerinin gelişim dönemlerine göre incelenmesi - İlhan, İnci Özgür; Doğan, Yıldırım B.; Demirbaş, Hatice; Boztaş, M. Hamid (Journal of Dependence, 2002)
Amaç: Alkol bağımlılarında alkole başlamada belirleyici risk etmenlerinin farklı gelişimsel dönemlere göre incelenmesi amaçlanmıştır. İçme davranışının ortaya çıkmasında aile ve ailede içen birinin varlığı, akran/arkadaş grubunun etkileri belirlenmiş, içme davranışı ile bu durumların bağlantısı incelenmiştir.Yöntem: Yatarak veya ayaktan tedavi görmüş alkol bağımlılığı tanısı konmuş 164 erkek hastanın geriye dönük değerlendirmesi yapılmıştır. Hastalara ait sosyodemogrofik bilgiler, içme öyküsü ve diğer ayrıntıları içeren bilgiler kişisel bilgi formu ile toplanmıştır, istatiksel değerlendirmelerde kesin ki-kare, lojistik regresyon, tek yönlü varyans analizi ve Mann-Whitney U testi uygulanmıştır.Bulgular: Alkole başlamada arkadaş çevresinin etkileri en sık rastlanan neden olarak ortaya çıkmıştır. Birinci dereceden akrabalarda sorunlu alkol kullanım öyküsünün varlığı ile ailede içen birinin bulunmasının başlama nedeni olarak gösterilmesi arasındaki ilişki istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Çocukluk yaş grubunda ailedeki sorunlu alkol kullanımı öyküsünün alkole başlamanın nedeni olarak gösterilmesi ile arkadaş çevresinin etkileri bir arada değerlendirildiğinde, çocuklukta alkole başlayanlarda birincinin etkisi istatistiksel anlamlılığa ulaşmıştır. Ayrıca alkole başlamanın ilk 5 yılındaki alkol tüketim miktarı ve sıklığına göre oluşturulmuş şiddet puanları, ailede sorunlu alkol kullanım öyküsü olanlarda anlamlı olarak daha yüksek bulunurken, birinci ve ikinci dereceden akrabasında alkol öyküsü bulunan hastalarla yapılan karşılaştırmada akraba yakınlığı ve şiddet puanı açısından fark bulunmamıştır.Sonuç: Bu çalışmada kalıtımsal etkiler ve ailedeki sosyal öğrenmenin etkileri göze çarpmaktadır. Sosyal öğrenmeyle bağlantılı olarak ailede içen birinin bulunması çocukluk dönemi için, diğer dönemlere göre ayrı bir risk etmeni oluşturmaktadır.
Keywords: Alkol bağımlığı; risk etmenleri; sosyal öğrenme