Alkol ve diğer madde bağımlılıklarında hastalar ve yakınlarında etiketleme - Arıkan, Zehra; Genç, Yasin; Etik, Çetin; Aslan, Selçuk; Parlak, İlkcan (Journal of Dependence, 2004)
Amaç: Madde ve alkol bağımlılığına ( birçok ülke de tütün hariç) ilişkin etiketlemeler çoğu kez; ahlaki açıdan düşük değerlilik, kişilik zayıflığı, kişilik bozukluğu, suç eğilimi gibi olumsuz yargılar şeklinde olmaktadır.Ülkemizde de alkol ve madde bağımlılıkları için benzer etiketlemeler yapılmakta ve edindiğimiz deneyimlere göre bu düşünceler kolay değişmemektedir. Tedavi sürecini yaşayan hasta ve hasta yakınlarının bu konudaki düşüncelerini öğrenmek için bu çalışmayı gerçekleştirdik. Yöntem: Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Ana Bilim Dalı Alkol Bağımlılığı Ünitesinde DSM- IV tanı ölçütlerine göre alkol bağımlılığı tanısı konarak yatarak tedavi görmüş 100 hasta ve onların 18 yaş üstü 41 yakını çalışmaya alınmıştır. Bu çalışmada kullanılmak üzere hem alkol hem de diğer maddeler için 27 sorudan oluşan iki ayrı anket formu geliştirilmiştir. Bu anket formu hem demografik bilgileri içermekte hem de alkol ve madde kullanım bozukluğu hakkındaki düşünce ve yargılara yer vermektedir. Anket formundaki seçenekler klinikte yatan hastaların hastalıklarını değerlendirirken kullandıkları cümlelerden seçildi. Anket formu hem tek tek seçenekleri için hem de gruplandırılmış şekilde ( kişilik özelliğini içerenler, moral değerleri içerenler, bu durumu hastalık olarak alanlar) Ki kare testi ile değerlendirildi. Aynı değerlendirme hasta yakınları için de yapıldı. Sonuçlar tablolar halinde sunuldu. Bulgular: Gerek hastalar gerekse hasta yakınları alkol ve madde kullanımını etiketlemede benzer oranlar göstermişlerdir. Yalnızca hasta yakınları bağımlılık konusunu kişilik sorunu olarak daha fazla ele almışlardır. Hastaların yatış sayılarının artması özellikle madde bağımlılığı konusundaki görüşlerini değiştirmiş, ahlak sorunu olarak etiketlemeleri azalmıştır. Hem hastalar hem de yakınlarında evli olanlarda bekar olanlara göre, alkol bağımlılığına yönelik hastalık anlayışı daha fazla gelişmiştir. Ayrıca hastalar ve yakınlarında eğitim düzeyi arttıkça etiketleme azalmaktadır.. Hastalardan şehirde yaşayanlar madde kullanımını daha çok ahlaki sorun olarak görmektedirler. Alkol bağımlıları ve yakınları madde bağımlılığını alkol bağımlılığına oranla daha fazla kişilik ve ahlak sorunu olarak değerlendirmişlerdir. Sonuç: Çeşitli şekillerde tedaviye gelen hastalarda tedavi süresince bu yargılar kısmen değişmekte ama tamamen ortadan kalkmamaktadır..